آموزش مجازی یا الکترونیکی چیست؟

06 مرداد 1394 نویسنده :  

فراگیری الکترونیکی، یادگیری الکترونیکی یا آموزش مجازی در ساده ترین شکل به مفهوم ارائه محتوای درسی از طریق اینترنت و یا فضای مجازی می باشد. بهترین تعریف آموزش مجازی آن بخش از فرایند یادگیری و تعلیم است که از طریق تار جهان گستر صورت می گیرد. یادگیری الکترونیکی گونه ای از آموزش است که با بهره گیری از اینترانت، اکسترانت و اینترنت ارائه می شود.


از آنجا که در این روش دوره های آموزشی را می توان به صورت متمرکز مدیریت کرد، راهنمایی و تشویق دانشجویان برای تکمیل دوره ها و کنترل محتوی بسیار آسان و استفاده از آن چندان گران نیست. مزیت اصلی این روش این است که یادگیران می توانند از روی میز کار خود به این نوع آموزش دسترسی پیدا کنند.

 

روش های آموزش مجازی:

1- آموزش همزمان     2- آموزش غیر همزمان.

در آموزش غیر همزمان یادگیری به صورت انفرادی است و با بهره گیری از تار جهان گستر، اینترانت و یا اکسترانت صورت میگیرد. ویژگی عمده این دوره ها این است که دانشجو هر زمان که بخواهد آموزش می بیند. برعکس، آموزش مجازی همزمان، در زمان های معین اجرا می شود. برنامه های تدریس از بستر وب انجام می شود.  در نتیجه استفاده از فناوری های نوین مانند ارائه مطلب به شیوه الکترونیکی، جلسات گپ و تخته سیاه الکترونیکی امکان پذیر می شود. ضرورتأ مفهوم آموزش با این فناوری ها به آموزش از راه دور و یا به عبارت دیگر آموزش مجازی تبدیل می شود.

مطالعات نشان داده است که آموزش الکترونیکی همراه با معلم موجب می شود که دانشجویان، 90 بار سریعتر از آموزش به تنهایی توسط  دانشجو، دوره های آموزشی را به اتمام برساند. آموزش همراه با معلم همان انگیزه ای را که در کلاس های سنتی وجود دارد فراهم می کتد. زمانی که معلم مجازی به صورت انفرادی در اختیار دانشجویان قرار می گیرد، ترکیبی از آموزش همزمان و غیر همزمان ایجاد می شود.

در بازار امروز سه نوع فراورده و خدمات فراگیری الکترونیکی وجود دارد:

سیستم های مدیریت یادگیری یا LMS ، پورتال های اموزش مجازی و ایزار تالیف مجازی؛

این سه پدیده در اکثر موارد مکمل یکدیگر هستند. سیستم های مدیریت آموزش مجازی شرکت ها ترکیبی از برنامه های سخت افزاری و نرم افزاری هستند که دوره های آموزشی متعددی را مدیریت و پیشرفت دانشجوبان را کنترل می کنند. کارمندان به وسیله اینترانت سازمان به این برنامه ها دسترسی دارند. بسیاری از این سازمان ها تصمیم گرفته اند که خودشان مسئولیت برگزاری این دوره ها را عهده دار شوند و از پورتال های اموزش مجازی سازمان های دیگر استفاده نمایند. پورتال های آموزش مجازی پایگاه های اموزشی مبتنی بر وب هستند که میتوان از طریق اینترنت به آن ها دست یافت و برنامه های درسی آموزشی را ارئه داد. پورتال ها ضمن اینکه دارای سیستم های مدیریت اموزشی هستند، محیط های همزمان و غیر همزمان را نیز در برنامه خود می گنجانند.

بخش دیگر اموزش مجازی ابزار تالیف می باشد.

ابزار تالیف مجازی برنامه های هستند که برای ایجاد دوره های آموزشی مورد استفاده قرار می گیرند. تخمین زده می شوئ که 80 درصد  محتوای تمامی آموزش های شرکتی درون سازمان ها تولید می شوند. کارشناسان تولید محتوا با استفاده از شیوه های تالیف می توانند اطلاعات شرکتی را به دوره های آموزش از راه دور تبدیل می نماسند تا از طریق پایگاه وب به کمک LMS و پورتال نقش میزبان را ایفا کنند.

یک سازمان با انتخاب هر شیوه آموزش از راه دور ، باید در نظر داشته باشد که محیط آموزشی هر قدر پیچیده تر باشد هزینه خدمات رسانی و پشتیبانی گرانتر خواهد بود. گرفتار شدن در هیجان فناوری های نوین و تصاویر زیبا سهل و ساده است . سوال اساسی که سازمان ها هنگام تصمیم گیری برای سرمایه گذاری در آموزش مجازی با آن رو به رو می شوند این است که محتوی اموزشی را از کجا به دست آورند؟ بالاخره اینکه، یک محیط آموزش الکتذونیکی زیبا و خوشایند بدون غنای محتوای آموزشی بی فایده خواهد بود.

تا چند سال پیش ابزاری در دسترس  نبود که کارشناسان محتوی به آسانی آن را مورد استفاده قرار دهند. اکنون که این امر محقق شده ، باید نکات متعددی را مورد توجه قرار داد نخست باید هزینه های اولیه آموزش را در نظر گرفت . جنبه مهم تشخیص توانایی فوق العاده در برای مربیان و استادان در عین حال ووقت گیر می باشد و ممکن است سود مالی زیادی برای آنها در بر نداشته باشد. همچنین به نکات زیر باید توجه داشت:

محنی یادگیری : برای بکارگیری ابزار چند روز آموزش مورد نیاز است؟

توانایی بکارگیری مواد و مطالب جاری درسی در محیط اموزشی، آیا می توان مطالب آموزشی برای تدریس مجازی را در قالب هایی نظیر Microsoft Power Point در ابزار اموزشی قرار داد؟

آیا پداگوژی در بطن محیط آموزش مجازی نهفته است ؟ یا اینکه باید از تخصص یک گروه حرفه ای برای تهیه برنامه های آموزشی استفاده نمود؟

سهولت کاربری: آیا دوره های تولید شده به سهولت در شبکه مورد استفاده قرار  میگیرد؟ حتی شبکه های بزرگ هم ممکن است به آسانی از حجم تصاویر زیاد اشباع شود. بهتر است برنامه های مربوط به وب ساده و کوچک باشد تا موجب ناراحتی کاربران نشود. گرافیک های خوب آنهایی هستند که دانشجویان را از نظر یادگیری اقناع نمایند. هدف فراهم آوردن محیط آموزشی مناسب است نه تولید برنامه های چشمگیر ویدیویی و گرافیکی. مضافأ، هدف تشخیص نیازهای دانشجویانی است که خارج از سازمان ها کار می کنند و یا در سایت های همکاران و یا اینترنت مشغولند. موضوع دیگر پرداختن به برنامه هایی است که می توان در گسترده ترین شکل ممکن به بازار عرضه نمود. به علت وجود فایروال های سازمانی، بیشتر سیستم های کاربران اجازه دسترسی به دوره های اموزشی که حاوی Macro و Plug-ins  تخصصی باشند را نمی دهند. این عمل باعث حذف بسیاری از انواع گرافیک مانند: جلوه های ویژه سمعی بصری می شوند. بهترین گزینه ، اجرای دوره های ساده است که با استاندارد های صفحات وب تهیه شوند.

 

سواد الکترونیکی یا مجازی : E-Literacy

شاخص سواد خواند ن و نوشتن یکی از مهم ترین مولفه های سنجش میزان توسعه یا پیشرفت در گذر جامعه سنتی به جامعه صنعتی محسوب می شد. در نتیجه کاهش نرخ بی سوادی، مبنای حرکت به سوی ترقی بود.امروز، گذر به جامعه اطلاعاتی با نرخ سواد الکترونیکی به مفهوم توان خواندن و نوشتن و میزان بهره وری از سازمانی های اطلاعاتی و ارتباطی رابطه مستقیم دارد. اجرای طرح E-Literacy به "نهضت سواد آموزش" بی شباهت نیست . با این تفاوت که بجای اجرای آن در میان بی سوادان جامعه به اجرای آن در میان با سوادان اقشار جامعه پرداخت می شود. زیرا "ای-فراگیری" معادل "آموزش الکترونیکی " یا آموزش مجازی" نیست بلکه یک روند یاگیری همراه با تغیی نگرش و ذهنیت عمومی می باشدکه قبل از هرکس مشمول "اساتید" می شود.

 

کتاب الکترونیکی یا مجازی: E-book

یادگیری مجازی بیش از هر چیز نیازمند مواد و ابزار آموزشی ویژه خود می باشد. ابتدایی ترین مواد آموزشی مستلزم وجود کتاب الکترونیک است، بدون وجود کتاب الکترونیکی ابزار فراگیری الکترونیکی به بازیچه ای بیش تبدیل نخواهد شد . تالیف و نشر کتاب مجازی کاملا با کتاب درسی سنتی تفاوت ماهوی دارد. این کتاب مجموعه ای زنده و به هنگام و  قابل تغییر به صورت روزمره است. محتوای آن شامل پیشرفته ترین ابزار و فنون سمعی و بصری و پیوندهای بی شمار مأخذ و منابع می باشد. کتاب الکترونیک کار پر مشقت استاد و آموزگار را به کاری آسان و دلپذیر تبدیل می کند. کتاب الکترونیکی به مثابه آجر ساختمان آموزش مجازی و بنای جامعه اطلاعاتی است.

کتابخانه مجازی: Vitual Library

پیش نیاز اساسی گسترش " ای – فراگیری" وجود کتابخانه مجازی است. یک کتابخانه جامع الکترونیکی تمامی اطلاعات لازم را در اختیار کلیه مراکز آموزشی قرار خواهد داد.بدون آنکه لزومی به احداث یک کتابخانه داشته باشد. با انتخاب بهترین مطالب آموزشی بهترین کتاب و با انتخاب بهترین کتابها ارزنده ترین کتابخانه در دسترس همگان قرار خواهد گرفت. تجدید نظر و تغییرات نیز در کوتاهترین زمان ، با کمترین هزینه و در گسترده ترین سطح صورت می گیرد . تجهیز مراکز آموزشی به کتابخانه مجازی بزرگترین گام در نهضت " فراگیری مجازی" خواهد بود. کتابخانه مجازی قلب نظام آموزش مجازی و ساختمان مرکزی سامانه " ای – فراگیری " است.

کلاس مجازی : E-Class

با وجود کتاب و کتابخانه مجازی دایر نمودن  کلاس مجازی امکان پذیر می شود. تبعا، هر کلاس نیازمند وجود یک معلم نیز هست . طبیعی است که معلم کلاس مجازی نیز خود " معلم مجازی " باشد . معلم مجازی همچون کتاب مجازی در آن واحد در درسترس تعداد زیادی آموزنده قرار می گیرد. نقش معلم سنتی به ناظر ، همراه ، مشاور و راهنما یا به عبارتی " آموزیار " تغییر می کند . در کلاس مجازی استاد ، کتاب ، تخته سیاه  و کتابخانه در فضای مجازی قرار دارد که هر دانشجویی می تواند به آنها دسترسی داشته باشد . پرسش و پاسخ ، رفع اشکالات ، امتحان و ارزشیابی نیز از طریق مجازی و در زمان واقعی ( Real time) قابل انجام گرفتن است. این تغییر نقش استاد از یک سو ، و نیاز به "استاد مجازی" از سوی دیگر ایجاب می کند که طرح جداگانه ای برای تربیت " استاد مجازی " و دستیار استاد حضوری نیز برنامه ریزی و اجرا شود. کلید موفقیت برنامه "ای – فراگیری" در گرو وجود "ستاد مجازی" ماهر و پرتوان است.

آزمایشگاه مجازی : Virtual Lab

آزمایشگاه و کارگاه مجازی نیاز دیگری از نظام آموزش مجازی است که می تواند به سادگی برنامه ریزی و به اجرا گذاشته شود. تجهیزات آزمایشگاهی و معلمان برجسته آزمایشگاهی بسیار پر هزینه و امکان دسترسی عمومی به آنها کم می باشد. آزمایشگاه و کارگاه مجازی با کیفیتی بالا و با هزینه ای کم قابل دسترسی همگان خواهد بود. تغییرات آزمایشگاهی نیز با کمترین هزینه و در کوتاهترین مدت امکان پذیر می باشد. آزمایشگاه مجازی پژوهشگاه آینده است.

مدرسه مجازی Virtual School

با وجود معلم مجازی ،کتاب مجازی ، کلاس مجازی ، تخته سیاه مجازی ، کتابخانه مجازی و آزمایشگاه مجازی عملا نیاز چندانی به مدرسه واقعی نخواهد بود و با این نیاز به حداقل و به منظور تعامل و ارتباط ملموس و عینی انسانی خواهد رسید. اجرای طرح های مدرسه مجازی به ویژه برای مناطق دورافتاده می تواند در مدت کوتاهی در سطحی بسیار گسترده امکانات آموزشی با کیفیتی بالا را در درسترس اقشار محروم جامعه قرار دهد. همین شیوه می تواند برای پیشبرد آموزش در سطوح بالا نیز سودمند باشد. در واقع هرچه سطح موجود بالاتر باشد بیشتر و سریعتر از امکانات وسیع مدرسه مجازی بهره مند خواهد شد.

دانشگاه مجازی : Virtual Univercity

وجود هسته هایی در مراکز دانشگاهی کشور از یک سو ، وجود منابع در درسترس نخبگان و فناوری ایرانی مقیم خارج از سوی دیگر ترکیبی را به وجود آورده که پیش نیازهای اولیه دانشگاه مجازی را فراهم نموده است. از طرفی گستردگی فیزیکی مراکز دانشگاهی مانند دانشگاه آزاد ، پیام نور و دانشگاه جامع علمی کاربردی که زمینه بسیار قابل توجهی برای اجرای طرحهای آموزش مجازی دو ساختاری ( Dual Mode) را به وجود آورده است نیز می تواند اجرای یک طرح گسترده ملی را امکان پذیر نماید. فعالیتهایی که طی سالهای اخیر در مراکز دانشگاهی کشور صورت گرفته است و نیز به علت توجه وزارت علوم ، تحقیقات و فناوری ، شورای عالی اطلاع رسانی ( تکفا) و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در ارتباط با گسترش آموزش مجازی زمینه های پیاده سازی طرح "دانشگاه مجازی" را از طریق ایجاد یک کنسرسیوم ملی فراهم نموده است.همزمان ، علاقه و ابتکار متخصصان خارج از کشور نیز در زمینه تأسیس "آکادمی آموزش عالی مجازی پیشرو" که عملا دانشگاه مجازی ایرانیان مقیم خارج و داخل محسوب می شود، تحقق  یافتن این طرح را تسریع می نماید. در واقع ، بسیاری از ایرانیان مقیم خارج دوره های "فراگیری الکترونیکی" را اجبارا طی کرده اند و بسیاری از آنان به مدارج بالایی از "استاد مجازی" دست یافتند . کار تألیف و ترجمه مجازی به سادگی از عهده آنان ساخته است. مهمتر آنکه ، در بسیاری از موارد ، فناوری و سامانه های آموزش مجازی نه تنها در دسترس و در اختیار آنان است بلکه در موارد بیشماری آنان خود آغازگر این فناوریها بوده و هستند . وجود چنین امکانات و ترکیب آنها با زمینه های مساعد در کشور کار تأسیس "دانشگاه مجازی" را آسانتر می کند.مجموعه مقالاتی که در پی می آید تجارب جهانی در این مسیر را نشان می دهد.امید است که با بهره گیری از آن گامی مؤثر در راستای تحقق دانشگاه مجازی یکپارچه سراسری برداشته شود.

فایل صوتی (آموزش مجازی چیست؟)

 

نظر

نظرات

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

با ما در ارتباط باشید

آکادمی آموزش مجازی پیشرو عامل دگرگونی جدید در سیستم آموزش مجازی

  • آدرس: تهران، شریعتی، بالاتر از ملک ، خ کشواد، پ،86 ، و 3
  • تلفن: 02188146627
  • ایمیل: 

نظرات دانشجویان پیشرو

بالا
ما از کوکی ها برای بهبود وب سایت استفاده می کنیم. جزئیات بیشتر...